Kenaikan bil elektrik kini hangat diperkatakan di media sosial, terutama dalam kalangan pengguna yang mendapati jumlah bayaran mereka meningkat.
Dalam perbincangan itu, ada yang mula mendakwa bahawa “bil rakyat naik, jadi TNB dan pelabur mesti untung besar.”
Tetapi betulkah begitu?
Bil Naik Tak Bermaksud Untung TNB Naik Sama
Perkara pertama yang perlu difahami ialah Automatic Fuel Adjustment atau AFA bukan keuntungan terus kepada TNB.
Menurut TNB, AFA diperkenalkan pada Julai 2025 untuk melaraskan perubahan kos bahan api dan kadar pertukaran asing. Mekanisme ini bersifat dua hala, bermakna pelarasan boleh menghasilkan surcaj apabila kos meningkat atau rebat apabila kos menurun. TNB menjelaskan bahawa AFA tidak menyalurkan keuntungan kepada syarikat.
Suruhanjaya Tenaga turut menjelaskan bahawa AFA digunakan untuk mencerminkan perubahan harga bahan api, kos di bawah perjanjian pembelian tenaga serta kos penjanaan lain.
Jadi Pelabur TNB Tak Untung Langsung?
Bukan begitu juga.
Di bawah kerangka Incentive Based Regulation atau IBR, tarif asas mengambil kira kos operasi, perbelanjaan modal serta pulangan yang adil ke atas aset terkawal.
Malah, TNB menyatakan mekanisme AFA memberikan pemulihan kos bahan api yang lebih tepat pada masanya dan meningkatkan keterlihatan aliran tunai syarikat.
Namun, ini tidak bermaksud setiap kenaikan bil pengguna terus menjadi keuntungan pemegang saham.
Rakyat Bayar Lebih, Siapa Sebenarnya Untung?
Inilah perkara yang sering hilang dalam perdebatan media sosial.
Kenaikan bil boleh mencerminkan perubahan kos dalam sistem elektrik, bukannya semata mata peningkatan keuntungan TNB.
Jadi, untuk menilai manfaat kepada pelabur, angka yang lebih penting ialah keuntungan bersih, kos operasi, pelaburan modal, aliran tunai dan dividen.
Kesimpulannya, bil elektrik naik tidak bermaksud keuntungan TNB naik dengan jumlah yang sama.
Tetapi dalam masa yang sama, struktur IBR memang menyediakan mekanisme untuk entiti terkawal mendapatkan pulangan yang adil terhadap aset terkawal mereka.
Jadi, dakwaan “bil naik, pelabur TNB terus untung besar” terlalu mudah untuk menggambarkan bagaimana sistem tarif elektrik sebenarnya berfungsi.
