Iran dan Oman kini hanya tinggal beberapa hari daripada memuktamadkan perjanjian untuk menguruskan pergerakan kapal melalui Selat Hormuz. Tehran berkata rundingan sudah berada di peringkat akhir dan berharap tiada pihak luar mengganggu proses tersebut.
Apa Isi Perjanjian?
Secara ringkas, Iran dan Oman sedang menyediakan satu laluan sementara yang lebih selamat untuk kapal komersial melalui Hormuz.
Perjanjian itu turut melibatkan usaha membersihkan periuk api, mengurus pergerakan kapal dan berkongsi maklumat keselamatan.
Laluan tersebut akan menggunakan kawasan perairan Iran dan Oman. Kedua dua negara juga akan meneruskan rundingan mengenai laluan tetap dan cara menguruskan Hormuz pada masa depan.
Iran berkata persefahaman mengenai laluan sementara itu akan didokumentasikan dengan International Maritime Organization, badan antarabangsa yang menguruskan hal ehwal perkapalan.
Kenapa Perjanjian Ini Penting?
Hormuz masih belum kembali kepada keadaan normal. Anggaran terbaru menunjukkan kira kira 7 juta tong minyak dan bahan api sehari kini melalui laluan tersebut, berbanding sekitar 20 juta tong sebelum perang.
Jika laluan selamat ini berjaya digunakan, lebih banyak kapal boleh kembali melalui Hormuz dan risiko gangguan bekalan minyak boleh berkurang.
Sebab itu harga minyak sempat turun selepas berita perjanjian tersebut muncul sebelum kembali mengukuh apabila risiko konflik masih menjadi kebimbangan pasaran.
AS Tak Mahu Iran Kawal Hormuz
Amerika Syarikat mempunyai pandangan yang sangat berbeza. Washington mahu kapal boleh menggunakan Hormuz secara bebas tanpa perlu mendapatkan kebenaran Iran atau membayar caj kepada Tehran.
AS juga tidak mahu sebarang perjanjian memberikan Iran kawalan terhadap laluan kapal. Ini menjadi antara isu paling besar yang boleh mencetuskan pertikaian selepas perjanjian Iran dan Oman dimeterai.
Pada masa sama, AS masih mengekalkan sekatan terhadap pelabuhan dan eksport minyak Iran serta kehadiran tentera lautnya di rantau tersebut.
Oman Terperangkap Di Tengah
Oman berada dalam kedudukan yang penting kerana negara itu mempunyai hubungan dengan Iran tetapi pada masa sama mempunyai hubungan keselamatan dengan Amerika Syarikat.
Sebab itu Oman menjadi orang tengah dalam rundingan ini dan cuba mencari jalan supaya kapal boleh kembali menggunakan Hormuz tanpa mencetuskan konflik baharu.
Namun, Washington sebelum ini sudah memberi amaran bahawa ia tidak akan menerima perjanjian yang memberikan Iran kawalan penuh terhadap laluan tersebut.
Sekutu AS Turut Beri Tekanan
Negara Teluk juga mempunyai kepentingan besar kerana gangguan Hormuz memberi kesan terus kepada eksport minyak mereka.
UAE sebelum ini mengutuk serangan terhadap kapal komersial yang mempunyai kaitan dengan syarikat minyak negaranya dan menyifatkannya sebagai ancaman kepada keselamatan tenaga serantau.
Jika perjanjian Iran dan Oman berjaya meningkatkan trafik kapal, negara seperti UAE dan Arab Saudi mempunyai kepentingan untuk melihat laluan perdagangan kembali stabil.
Apa Berlaku Selepas Perjanjian?
Perjanjian ini tidak bermaksud perang Iran dan AS akan tamat. Ia lebih kepada usaha untuk mewujudkan laluan yang lebih selamat supaya kapal komersial boleh bergerak semula.
Malah, Iran masih mahu AS menghentikan sekatan terhadap pelabuhannya sebelum Hormuz dibuka sepenuhnya, manakala Washington mahu laluan tersebut kembali bebas digunakan.
Jadi, selepas perjanjian dimeterai, perhatian pasaran akan beralih kepada tindakan Amerika Syarikat.
Jika Washington menerima pengaturan tersebut, trafik kapal boleh meningkat dan tekanan terhadap bekalan minyak berpotensi berkurang.
Jika AS menolak atau berlaku serangan baharu, ketegangan boleh meningkat semula dan harga minyak berisiko melonjak.
Tinggal Beberapa Hari Sahaja
Iran kini mengatakan rundingan dengan Oman sudah berada di peringkat akhir. Kandungan utama perjanjian juga semakin jelas, iaitu laluan sementara yang lebih selamat, pembersihan periuk api, pengurusan trafik dan perkongsian maklumat.
Namun, persoalan paling besar masih belum terjawab.
Adakah Amerika Syarikat akan menerima perjanjian ini, atau Washington akan cuba menghalang Iran daripada mendapat lebih banyak kuasa ke atas Selat Hormuz?
Jawapan AS selepas perjanjian dimeterai boleh menentukan sama ada Hormuz akhirnya kembali sibuk atau ketegangan kembali memuncak.
