THE DOTCOM BUBBLE – Kemunculan Internet Cetus ‘Gelembung Beracun’

Kemunculan internet pada era 90an telah mengundang satu krisis yang melakar sejarah hitam dunia dikenali sebagai “The Dotcom Bubble”.

Peristiwa krisis Dotcom Bubble atau juga disebut sebagai ‘Internet Bubble’ berlaku pada akhir penggal tahun 1990an iaitu antara tahun 1998 hingga tahun 2000.

Ia berlaku berpunca daripada spekulasi dalam pelaburan perniagaan teknologi berasaskan internet.

Pada permulaannya, nilai ekuiti berkembang pesat sehingga indeks Nasdaq yang kebanyakannya terdiri oleh syarikat teknologi telah meningkat dari kurang 1,000 mata pada tahun 1995 kepada lebih 5,000 mata pada tahun 2000.

Namun pada tahun 2000, prestasi kebanyakan syarikat teknologi mengalami kemerosotan apabila pelabur-pelabur mula sedar bahawa syarikat-syarikat yang berasaskan internet yang mereka laburkan tersebut tidak dapat mendatangkan keuntungan kepada mereka.

Buih yang semakin berkembang besar akhirnya meletup!

Bubble burst telah berlaku pada tahun 2001 dan 2002 apabila pasaran ekuti memasuki fasa ‘bear market’.

Pada penghujung tahun 2001, kebanyakan saham teknologi mengalami kejatuhan dan hanya sebahagian sahaja yang bertahan.

Syarikat-syarikat teknologi seperti Cisco, Intel dan Oracle yang merupakan syarikat ‘blue-chip’ juga tidak terkecuali daripada mengalami kemelesetan dengan kejatuhan 80% nilainya.

Permulaan The Dotcom Bubble

Kemunculan internet telah mendorong banyak syarikat-syarikat pemula (startup) yang berasaskan teknologi ditubuhkan dengan jangkaan akan berkembang maju pada masa hadapan.

Awal 90an, Mosaic Web Browser terlebih dahulu muncul untuk kemudahan akses internet kepada pengguna, namun internet pada ketika itu adalah sesuatu yang mewah.

Namun, syarikat Netscape kemudiannya telah muncul dengan menyediakan browser percuma untuk pengguna meneroka tentang kemudahan internet yang masih mentah yang menukar kemewahan internet menjadi suatu keperluan bagi pengguna.

Dalam tempoh setahun, populariti Netscape melonjak dan kemudiannya telah disenaraikan di bursa setelah mengeluarkan tawaran permulaan awam (IPO) syarikatnya.

5 Ogos 1995 telah menyaksikan prestasi saham Netscape melonjak tinggi dari $28 ke paras $75 pada hari pertama pembukaan sahamnya itu.

Ini telah membuka mata ramai pelabur yang mula melihat peluang baru dan menguntungkan terhadap syarikat teknologi internet.

Kemuncak Dotcom Bubble Sebelum Krisis

Pelabur telah berlumba-lumba untuk meletakkan pelaburan mereka kepada syarikat startup yang muncul walaupun tidak memahami tentang apa itu internet.

Bukan sahaja dapat balik modal, malah syarikat pelaburan menjangkakan keuntungan yang bakal diperoleh adalah berlipat-lipat kali ganda dalam tempoh yang singkat.

Ketika ini, pelabur akan tertarik kepada mana-mana syarikat yang menggunakan nama ‘dotcom’ walaupun belum lagi mengetahui potensi syarikat tersebut dalam pasaran.

Disebabkan menerima pelaburan yang besar, syarikat-syarikat startup ini pula bertindak menggunakan modal yang besar untuk pengiklanan dan pemasaran bagi menaikkan jenama syarikat mereka kerana persaingan terlalu tinggi waktu itu malah ada sehingga 90% modal dibelanjakan.

Pada 1999, senarai IPO di Nasdaq dilaporkan adalah separuh daripadanya terdiri daripada syarikat teknologi berasaskan internet.

Buih Akhirnya Pecah!

Spekulasi tinggi terhadap teknologi internet ketika itu telah mengetepikan faktor fundamental dalam menilai keupayaan prestasi sesebuah syarikat.

Disebabkan terlalu banyak yang digunakan untuk marketing, modal pelaburan mula berkurang menyebabkan kekurangan wang tunai kepada syarikat dotcom untuk meneruskan operasi.

Lambakan IPO syarikat teknologi di bursa yang dilihat over value tanpa potensi yang jelas semakin lama memudarkan keyakinan para pelabur.

Akhirnya gelembung buih mulai pecah, situasi panik melanda pasaran dan membuatkan harga-harga syarikat teknologi menjunam ekoran para pelabur mula mengeluarkan modal pelaburan mereka dari pasaran.

Pada akhir tahun 2001, majoriti syarikat-syarikat pelaburan awam dotcom lingkup, dan pelaburan trillion dolar mereka menemui titik kegagalan.

Indeks Nasdaq yang mencapai puncak 5,000 mata pada Mac 2000 akhirnya menjunam sehingga 1,140 mata pada Oktober tahun tersebut.

Nasdaq memerlukan masa sekitar 15 tahun untuk kembali pulih semula ke paras puncaknya itu.

Sebab berlakunya Dotcom Burst

1. Spekulasi Tinggi
   • Tanpa menilai faktor-faktor yang lain, jangkaan yang diletakkan terhadap kemajuan teknologi masa hadapan telah mengganggu pergerakan normal pasaran
   • Kiraan yang dibuat terhadap syarikat-syarikat menggunakan pengganda yang tinggi menyebabkan keputusan yang diperoleh tidak realistik dan terlalu optimis
   • Penganalisis tidak menggunakan kaedah pengiraan asas dan hanya berpandu kepada website traffic metrics tanpa ada nilai tambah lain
2. Venture Capital
   • Modal dan kadar faedah yang rendah menjadi tarikan pelabur untuk melabur pada syarikat startup terutamanya yang berasaskan teknologi dan internet
   • Sekatan yang longgar terhadap syarikat internet untuk menerima dana atau modal menyebabkan jumlah pelaburan terlampau tinggi
3. Media
   • Media menjadi peranan menggalakkan masyarakat untuk melabur pada saham teknologi yang berisiko dengan menjanjikan pulangan besar kepada para pelabur

Antara syarikat yang berjaya harungi krisis the Dotcom Bubble

1. Amazon.com
   ⦁ Sebuah gedung atas talian terbesar di dunia diasaskan oleh Jeff Bezos pada tahun 1994
   ⦁ Pada era dotcom, IPO Amazon telah ditawarkan dengan harga $18 per saham pada 15 Mei 1997.
   ⦁ Harga saham mereka pernah meningkat kepada lebih dari $100 pada suatu masa dan jatuh sehingga kurang $10 selepas berlakunya bubble burst.
   ⦁ Pada November 2021, harga saham Amazon berada di paras $3,545.
2. eBay
   ⦁ Sebuah gedung jualan lelong atas talian yang terkenal ditubuhkan pada tahun 1995 oleh Pierre Omidyar
   ⦁ IPO eBay telah ditawarkan pada 21 September 1998 dengan harga saham $18 dan harga tersebut terus naik kepada $53 pada hari pertama perdagangan dibuka.
   ⦁ Pada tahun 2020, eBay merekodkan pendapatan syarikat sebanyak $10.3 billion.
3. Booking Holdings (Priceline.com)
   ⦁ Priceline.com telah ditubuhkan pada tahun 1997 dan merupakan sebuah laman web pelancongan yang membantu penggunanya untuk mencari harga diskaun untuk kemudahan hotel dan sebagainya
   ⦁ Pada Mac 1999, IPO Priceline telah ditawarkan pada harga $16 sesaham dan meningkat kepada $86.25 pada hari pertama perdagangan dibuka.
   ⦁ Namun, harga saham mereka menjunam kepada kurang daripada $10 pada tahun-tahun berikutnya.
   ⦁ Pada November 2021, harga saham Booking Holdings mencecah $2,400 per saham.

Kesan the Dotcom Bubble

Pada tahun 2001, pasaran ekuiti telah memasuki ‘bear market’ selepas bubble burst yang berlaku.

Nasdaq mengalami kejatuhan hampir 80% menyebabkan kerugian berbillion dollar dalam pasaran.

Kebanyakan syarikat-syarikat berasaskan internet menemui kegagalan dan hanya sebahagian sahaja yang mampu bertahan.

Menurut the New York Times, lebih kurang 48% syarikat dotcom berjaya bertahan daripada fenomena bubble crash tersebut dan peristiwa ini telah menjadi salah satu sejarah hitam atau fenomena ‘black swan’ dalam dunia kewangan untuk pengajaran kepada generasi baru.