Harga diesel global sudah berada pada paras yang sangat tinggi. Kini muncul satu perkembangan baharu yang boleh menambahkan tekanan kepada pasaran tenaga dunia.
Pentadbiran Donald Trump dilaporkan sedang mempertimbangkan sekatan eksport diesel dari Amerika Syarikat selama 90 hari selepas harga diesel domestik AS melonjak ke rekod lebih US$6.50 segelen. Namun, penting untuk difahami bahawa larangan itu belum dilaksanakan dan White House telah menafikan laporan bahawa pelan larangan 90 hari sudah disediakan.
Trump sendiri sebelum ini menyatakan sokongan terhadap idea mengehadkan eksport diesel, manakala Setiausaha Tenaga AS Chris Wright berkata larangan menyeluruh bukan penyelesaian yang berkesan.
Jadi, apa sebenarnya yang sedang berlaku?
Kenapa Amerika Nak Sekat Diesel?
Masalahnya bermula daripada kekurangan bekalan diesel global.
Perang di Iran telah mengganggu aliran tenaga dari Timur Tengah, manakala serangan Ukraine terhadap kemudahan penapisan Rusia turut mengurangkan bekalan diesel dunia.
Rusia pula menghentikan eksport diesel pada Julai selepas serangan dron Ukraine terhadap kilang penapisnya. Pada masa sama, eksport bahan api dari Timur Tengah masih jauh lebih rendah berbanding sebelum krisis.
Akibatnya, Amerika kini menghadapi tekanan harga diesel yang sangat tinggi.
Diesel bukan hanya digunakan oleh lori.
Ia penting untuk traktor, mesin pertanian, kereta api, kapal, pembinaan, kilang dan sistem logistik.
Sebab itu kenaikan diesel boleh merebak kepada kos pengangkutan dan akhirnya harga makanan serta barangan pengguna.
Trump Mahu Bekalan Kekal Dalam Amerika
Logiknya mudah.
Jika Amerika mengurangkan eksport diesel, lebih banyak bekalan boleh kekal dalam pasaran domestik.
Ini berpotensi membantu menurunkan harga diesel untuk pengguna Amerika dalam jangka pendek.
Tekanan politik terhadap pentadbiran Trump juga semakin besar menjelang pilihan raya pertengahan penggal November, ketika harga bahan api menjadi isu kepada petani, pengangkut dan pengguna.
Namun, langkah ini mempunyai risiko besar kepada pasaran global.
Brazil Antara Negara Paling Terjejas
Brazil kini merupakan antara pembeli terbesar diesel AS.
Keadaan ini berlaku ketika musim penanaman Brazil bermula dan permintaan diesel meningkat kerana petani memerlukan bahan api untuk traktor dan lori.
Jika bekalan AS tiba tiba hilang, Brazil perlu mencari sumber alternatif pada ketika pasaran diesel global sendiri sudah ketat.
Chile, Mexico, United Kingdom dan Belanda juga merupakan antara penerima utama diesel AS dalam tempoh semasa.
Ini bermakna isu tersebut bukan lagi masalah Amerika sahaja.
Ia boleh menjadi masalah bekalan kepada beberapa negara lain.
Eropah Pun Boleh Terkena Tempias
Eropah semakin bergantung kepada bekalan diesel AS untuk menggantikan sebahagian bekalan yang hilang dari Timur Tengah dan Rusia.
Jika eksport AS dihentikan, pembeli Eropah perlu berebut kargo dari sumber lain.
Permintaan tambahan ini boleh menolak harga diesel Eropah lebih tinggi.
Kesan tersebut juga boleh merebak kepada produk petroleum lain apabila kilang penapis Eropah cuba menghasilkan lebih banyak diesel bagi menampung kekurangan.
Masalahnya, Amerika Sendiri Boleh Terkena
Ini bahagian yang paling menarik.
Sekatan eksport tidak semestinya bermaksud harga diesel Amerika akan terus turun.
Jika kilang penapis AS kehilangan pasaran eksport, mereka mungkin mengurangkan kadar operasi kerana tiada ruang mencukupi untuk menyimpan lebihan diesel.
Pengurangan operasi kilang pula boleh mengurangkan pengeluaran diesel serta petrol dan bahan api jet.
Chris Wright sendiri berkata larangan eksport secara menyeluruh boleh menyebabkan pengeluaran penapisan AS dikurangkan dan akhirnya memberi tekanan kepada harga bahan api lain.
Sebab itu industri penapisan menentang idea tersebut.
Harga Diesel Dunia Sudah Dalam Zon Bahaya
Pasaran diesel global memang sudah berada dalam keadaan ketat.
Amerika kini menjadi pembekal penting kerana aliran diesel dari Rusia dan Timur Tengah terganggu. Eksport diesel AS pula pernah mencecah hampir 2 juta tong sehari pada musim panas ini.
Sebab itu berita mengenai sekatan eksport sahaja sudah cukup untuk menggerakkan pasaran.
Selepas laporan mengenai kemungkinan larangan 90 hari muncul, diesel futures AS jatuh lebih 7% pada satu ketika, manakala kontrak gasoil Eropah melonjak.
Pasaran jelas melihat kemungkinan bekalan AS disimpan di dalam negara sebagai faktor yang berbeza kesannya mengikut rantau.
Apa Maksudnya Untuk Malaysia?
Malaysia bukan penerima utama diesel AS seperti Brazil atau UK.
Namun, Malaysia tetap terdedah kepada harga diesel global dan kos produk petroleum, terutama jika pembeli besar seperti Brazil dan Eropah mula mencari sumber alternatif.
Apabila lebih banyak negara berebut bekalan yang sama, harga global boleh mendapat tekanan.
Dan apabila kos diesel meningkat, kesannya boleh masuk ke dalam kos lori, logistik, pertanian, perikanan, pembinaan dan penghantaran barang.
Jadi isu ini perlu dilihat sebagai masalah rantaian bekalan, bukan sekadar harga minyak di Amerika.
Trader Perlu Pantau Diesel, Bukan Minyak Mentah Sahaja
Untuk trader komoditi, perhatian tidak boleh hanya diberikan kepada Brent dan WTI.
Diesel futures AS, European gasoil, margin penapisan dan aliran eksport AS kini semakin penting.
Untuk Forex, kenaikan kos tenaga boleh meningkatkan tekanan inflasi dan mengubah jangkaan kadar faedah.
Untuk saham pula, syarikat tenaga dan penapisan boleh menerima kesan berbeza berbanding sektor yang sangat bergantung kepada bahan api seperti pengangkutan, penerbangan, logistik, pertanian dan industri.
Bagi Malaysia, trader perlu melihat kesan kepada ringgit, kos tenaga, sektor pengangkutan, tenaga dan syarikat berkaitan komoditi.
Yang paling penting sekarang: Amerika belum mengharamkan eksport diesel. Tetapi jika sekatan benar benar dilaksanakan, dunia perlu berebut bekalan diesel yang memang sudah ketat.
Dan itulah risiko yang sedang diperhatikan pasaran sekarang.
