Selepas melihat semakin banyak syarikat membuat penyenaraian di Bursa Malaysia, ramai mula tertanya tanya tentang IPO atau Initial Public Offering. Bagi mereka yang baru mengenali pasaran saham, antara persoalan paling biasa ialah berapa modal yang diperlukan, bagaimana hendak memohon IPO dan akaun apa yang perlu dibuka sebelum seseorang boleh mula memiliki saham.
Sebenarnya, proses tersebut tidak serumit yang disangka. Namun, terdapat beberapa perkara asas yang perlu difahami terlebih dahulu supaya pembaca tidak keliru antara membeli IPO, membeli saham selepas disenaraikan dan memiliki akaun yang diperlukan untuk menjalankan transaksi.
Berapa Modal Diperlukan Untuk Beli IPO?
Jumlah modal yang diperlukan bergantung kepada harga IPO dan jumlah saham yang ingin dipohon. Di Bursa Malaysia, satu lot saham biasanya bersamaan 100 unit. Sebagai contoh, jika sebuah syarikat menetapkan harga IPO pada RM0.35 sesaham, satu lot yang mengandungi 100 saham mempunyai nilai asas sebanyak RM35.
Ini bermaksud seseorang yang ingin memohon 10 lot perlu memohon sebanyak 1,000 saham. Dengan harga RM0.35 sesaham, nilai asas permohonan tersebut ialah RM350 sebelum mengambil kira sebarang caj atau fi berkaitan.
Sebagai gambaran mudah, berikut ialah anggaran modal asas berdasarkan beberapa harga IPO yang berbeza:
Jadual tersebut menunjukkan bahawa seseorang tidak semestinya memerlukan modal yang besar untuk memohon satu lot IPO. Bagaimanapun, angka itu hanyalah nilai asas berdasarkan harga saham. Jumlah sebenar boleh berbeza selepas mengambil kira caj transaksi atau fi yang berkaitan dengan kaedah permohonan.
Jumlah minimum saham yang boleh dipohon juga bergantung kepada terma setiap IPO. Oleh itu, pembaca perlu melihat maklumat rasmi yang dinyatakan dalam prospektus sebelum membuat permohonan.
Akaun Apa Yang Diperlukan?
Bagi mereka yang baru bermula, dua istilah yang paling penting untuk difahami ialah CDS Account dan Trading Account.
CDS atau Central Depository System merupakan akaun yang digunakan untuk merekodkan pemilikan sekuriti secara elektronik. Secara mudah, apabila seseorang memiliki saham yang disenaraikan di Bursa Malaysia, pegangan tersebut direkodkan melalui sistem depositori.
Trading Account pula digunakan untuk menjalankan transaksi saham melalui broker. Dalam bahasa mudah, trading account digunakan untuk membuat pesanan beli atau jual, manakala CDS merupakan sistem yang merekodkan pemilikan saham tersebut.
Apabila seseorang membuka akaun dengan broker saham, proses pembukaan trading account dan CDS account biasanya boleh dilakukan sebagai sebahagian daripada proses pendaftaran, bergantung kepada broker dan jenis akaun yang dipilih.
Macam Mana Nak Buka Akaun Saham?
Langkah pertama ialah memilih broker yang menawarkan akses kepada Bursa Malaysia. Pada masa kini, banyak broker menyediakan proses pembukaan akaun secara dalam talian melalui laman web atau aplikasi masing masing.
Semasa proses pendaftaran, pemohon biasanya perlu memberikan maklumat peribadi dan menjalani proses pengesahan identiti. Selepas semua maklumat disahkan dan akaun diluluskan, pemohon boleh memasukkan dana ke dalam akaun mengikut kaedah yang disediakan oleh broker.
Keperluan pembukaan akaun boleh berbeza antara broker. Oleh itu, seseorang perlu menyemak syarat dan caj yang dikenakan oleh broker berkenaan sebelum mendaftar.
Selepas Buka Akaun, Macam Mana Nak Mohon IPO?
Apabila sesuatu IPO dibuka kepada orang ramai, terdapat tempoh permohonan yang telah ditetapkan. Maklumat seperti harga IPO, jumlah saham yang ditawarkan, tarikh pembukaan dan tarikh tutup permohonan biasanya dinyatakan dalam prospektus atau dokumen rasmi.
Pemohon kemudian boleh membuat permohonan melalui saluran yang disediakan untuk IPO tersebut. Jumlah saham yang ingin dipohon perlu dimasukkan berdasarkan syarat dan jumlah minimum yang ditetapkan.
Sebagai contoh, jika harga IPO ialah RM0.35 dan seseorang ingin memohon 10 lot, jumlah saham yang dipohon ialah 1,000 unit. Nilai asas permohonan tersebut ialah RM350.
Selepas permohonan ditutup, pemohon perlu menunggu proses peruntukan saham. Jika jumlah permohonan melebihi jumlah saham yang tersedia, proses balloting boleh dijalankan mengikut kaedah peruntukan yang ditetapkan.
Kenapa Tak Semua Orang Dapat IPO?
Ini antara perkara yang sering mengelirukan pembaca baharu.
Katakan sebuah syarikat menawarkan 10 juta saham kepada pelabur, tetapi jumlah permohonan yang diterima mencecah 50 juta saham. Ini bermakna permintaan adalah lima kali lebih tinggi daripada jumlah saham yang tersedia.
Keadaan seperti ini dikenali sebagai oversubscription.
Apabila permintaan terlalu tinggi, tidak semua pemohon boleh menerima jumlah saham yang mereka mohon. Sebab itu seseorang yang memohon 10 lot mungkin menerima jumlah yang lebih rendah atau tidak menerima saham langsung, bergantung kepada kaedah peruntukan IPO tersebut.
Proses inilah yang biasanya dikaitkan dengan istilah balloting.
Apa Berlaku Selepas Berjaya Mendapat IPO?
Jika permohonan berjaya, saham akan diperuntukkan kepada pemohon mengikut proses yang ditetapkan. Saham tersebut kemudiannya direkodkan dalam akaun CDS pemohon.
Selepas itu, pemohon hanya perlu menunggu sehingga tarikh penyenaraian rasmi. Apabila saham mula disenaraikan di Bursa Malaysia, ia boleh mula didagangkan di pasaran terbuka tertakluk kepada peraturan Bursa Malaysia.
Perkara penting yang perlu difahami ialah harga IPO tidak semestinya sama dengan harga saham selepas disenaraikan.
Sebagai contoh, jika harga IPO ditetapkan pada RM0.35 sesaham, saham tersebut mungkin dibuka pada harga yang lebih tinggi atau lebih rendah apabila mula didagangkan. Harga selepas listing ditentukan oleh permintaan dan penawaran dalam pasaran.
Kalau Tak Dapat IPO, Boleh Beli Selepas Listing?
Boleh.
Perbezaannya ialah seseorang tidak lagi membeli pada harga IPO. Selepas saham disenaraikan, transaksi berlaku di pasaran terbuka melalui trading account dan harga saham bergantung kepada keadaan pasaran ketika itu.
Sebagai contoh, jika harga IPO ialah RM0.35 tetapi saham dibuka pada RM0.45 selepas listing, seseorang yang membeli selepas penyenaraian perlu membuat transaksi berdasarkan harga pasaran ketika tersebut.
Begitu juga jika harga saham dibuka di bawah harga IPO.
Ini menunjukkan bahawa harga IPO bukan jaminan kepada harga saham selepas listing.
Berapa Modal Yang Sesuai Untuk Beginner?
Tiada satu jumlah modal yang sesuai untuk semua orang kerana ia bergantung kepada kemampuan kewangan masing masing dan jumlah saham yang ingin dipohon.
Sebagai gambaran, jika harga IPO ialah RM0.18, satu lot mempunyai nilai asas RM18. Jika harga IPO RM0.50, satu lot pula mempunyai nilai asas RM50. Jika harga IPO RM1.00, satu lot bernilai RM100.
Namun, seseorang yang ingin memohon lebih banyak lot perlu menyediakan modal yang lebih tinggi. Contohnya, 20 lot bagi IPO berharga RM0.50 sesaham bermaksud 2,000 saham dengan nilai asas RM1,000.
Oleh itu, cara paling mudah untuk mengira modal ialah dengan menggunakan formula harga IPO × jumlah unit saham yang ingin dipohon.
Jangan Lupa Kos Lain
Selain harga saham, terdapat kemungkinan caj atau fi tertentu bergantung kepada kaedah permohonan, broker dan transaksi yang dilakukan. Bagi urus niaga selepas listing pula, kos seperti brokerage, clearing fee dan duti setem mungkin dikenakan berdasarkan struktur caj dan peraturan semasa.
Sebab itu jumlah modal sebenar tidak sepatutnya dikira berdasarkan harga saham semata mata.
Pembaca juga perlu menyemak struktur caj broker masing masing kerana kadar dan syarat boleh berbeza.
Apa Yang Perlu Dibaca Sebelum Mohon IPO?
Sebelum membuat permohonan, pembaca disarankan membaca prospektus IPO terlebih dahulu. Prospektus mengandungi maklumat penting mengenai perniagaan syarikat, prestasi kewangan, penggunaan dana IPO, pemegang saham dan risiko yang berkaitan dengan perniagaan tersebut.
Ini penting kerana IPO bukan sekadar mengenai berapa sen harga saham yang ditawarkan.
Sebuah syarikat mungkin mempunyai harga IPO yang rendah, tetapi pembaca masih perlu memahami bagaimana syarikat tersebut menjana pendapatan, keadaan kewangannya, rancangan penggunaan dana dan risiko yang dinyatakan dalam prospektus.
Dari Buka Akaun Hingga Saham Listed
Secara ringkas, perjalanan seseorang yang baru mahu memahami IPO boleh dilihat sebagai satu proses yang mudah.
Pertama, buka trading account dan CDS account melalui broker. Kemudian, masukkan dana yang diperlukan. Apabila IPO dibuka, baca prospektus dan maklumat rasmi sebelum membuat permohonan.
Selepas permohonan ditutup, tunggu keputusan balloting dan allotment. Jika berjaya, saham akan diperuntukkan dan direkodkan dalam CDS. Kemudian, apabila tarikh listing tiba, saham tersebut mula didagangkan di Bursa Malaysia.
Prosesnya mungkin kelihatan panjang pada kali pertama, tetapi selepas memahami setiap peringkat, ia menjadi lebih mudah untuk diikuti.
Kesimpulan
Bagi mereka yang baru berminat dengan IPO Malaysia, perkara paling asas yang perlu difahami ialah modal yang diperlukan tidak semestinya besar. Jumlah tersebut bergantung kepada harga IPO dan berapa banyak saham yang ingin dipohon.
Dengan harga RM0.20 sesaham, satu lot 100 unit mempunyai nilai asas RM20. Dengan harga RM0.50 pula, satu lot mempunyai nilai asas RM50.
Namun, harga saham bukan satu satunya perkara yang perlu dilihat.
Pembaca juga perlu memahami fungsi CDS account, trading account, proses permohonan, balloting, allotment dan apa yang berlaku selepas saham disenaraikan.
Paling penting, setiap IPO mempunyai terma dan proses yang berbeza. Oleh itu, maklumat rasmi daripada syarikat, prospektus, Bursa Malaysia dan Suruhanjaya Sekuriti Malaysia perlu menjadi rujukan utama.
Penafian:Artikel ini disediakan untuk tujuan maklumat dan pendidikan sahaja. Ia bukan cadangan, pelawaan atau saranan untuk membeli atau menjual mana mana sekuriti. Pembaca hendaklah merujuk kepada prospektus, pengumuman rasmi syarikat, Bursa Malaysia, Suruhanjaya Sekuriti Malaysia dan pihak broker masing masing sebelum membuat sebarang keputusan.
