Tun Dr Mahathir Mohamad pernah menyamakan wang kertas dengan tisu tandas ketika mengulas nilai fizikal wang.
Persoalannya, jika wang itu hanya sekeping kertas, dari mana sebenarnya datangnya nilai?
Dalam ekonomi moden, wang bukan sekadar wang kertas dan syiling. Sebahagian besar wang yang kita gunakan setiap hari sebenarnya wujud sebagai deposit dalam akaun bank, iaitu angka yang direkodkan dalam sistem perbankan.
Siapa Sebenarnya Mencipta Wang?
Bank pusat mencipta wang asas, iaitu wang tunai dan rizab bank. Pada masa sama, bank komersial boleh mencipta wang deposit apabila memberikan pinjaman.
Sebagai contoh, apabila anda mendapat pinjaman RM300,000, bank tidak semestinya mengambil wang tunai RM300,000 daripada peti besi.
Sebaliknya, bank merekodkan RM300,000 sebagai pinjaman dan pada masa sama mewujudkan deposit RM300,000 dalam akaun anda.
Namun, ini tidak bermaksud bank boleh mencipta wang sesuka hati. Jumlah kredit dipengaruhi oleh kemampuan peminjam membayar balik, risiko, modal, kecairan, peraturan dan keadaan kadar faedah.
Menariknya, wang juga boleh “hilang” daripada sistem. Apabila pokok pinjaman dibayar balik, deposit yang tercipta melalui pinjaman tersebut turut berkurang.
Bagaimana Dengan Quantitative Easing?
Bank pusat juga boleh menggunakan quantitative easing (QE) dengan membeli aset kewangan seperti bon.
Pembelian ini dibayar melalui penciptaan rizab bank pusat secara elektronik, sekali gus menambah kecairan dalam sistem kewangan.
Jadi, Adakah Duit Sama Seperti Tisu Tandas?
Secara fizikal, nilai kertas wang memang rendah. Tetapi nilai wang datang daripada kepercayaan, ekonomi, undang-undang dan keupayaannya digunakan untuk membeli barangan serta membayar hutang.
Selagi kepercayaan terhadap sistem kekal, wang mempunyai nilai. Namun, jika jumlah wang berkembang terlalu pantas berbanding barangan dan perkhidmatan, kuasa beli boleh merosot.
Akhirnya, wang bukan sekadar kertas. Ia adalah sistem hutang, kepercayaan dan institusi yang membolehkan ekonomi moden berfungsi.
