Apabila mendengar tajuk “Malaysia sudah tidak guna Dollar lagi?”, sesetengah daripada kita mungkin teringat akan sejarah tahun 1975, iaitu detik apabila Malaysia menukar nama mata wang rasminya daripada “Malaysian Dollar” kepada Ringgit Malaysia.
Namun, dalam konteks ekonomi moden hari ini, frasa ini membawa maksud yang jauh lebih besar dan strategik. Ia merujuk kepada “De-dolarisasi” iaitu langkah berani Malaysia mengurangkan kebergantungan kepada mata wang Dollar Amerika Syarikat (USD) dalam urusan perdagangan antarabangsa.
Melalui laporan terbaharu daripada Kementerian Kewangan (MOF) dan Bank Negara Malaysia (BNM), Malaysia kini semakin rancak meninggalkan USD dan beralih kepada mata wang tempatan apabila berdagang dengan rakan-rakan dagang utamanya.
Berdasarkan kenyataan rasmi parlimen oleh Perdana Menteri merangkap Menteri Kewangan, Datuk Seri Anwar Ibrahim, urusan perdagangan dan pembayaran pelaburan rentas sempadan Malaysia dengan tiga rakan kongsi utama iaitu China, Thailand, dan Indonesia kini menyaksikan peralihan drastik.
Sehingga November 2025, jumlah transaksi perdagangan yang diselesaikan menggunakan mata wang tempatan (bukan lagi menggunakan USD) telah melonjak mencecah RM82.1 bilion!
Jika dibandingkan dengan situasi 16 tahun lalu (tahun 2009), jumlah perdagangan menggunakan mata wang tempatan hanya mencatatkan RM3.6 bilion sahaja. Ini menunjukkan satu anjakan paradigma yang sangat besar dalam sistem kewangan negara.
Pecahan jumlah RM82.1 bilion mengikut negara rakan dagang adalah seperti berikut:
- China: RM62.6 bilion (Meningkat daripada RM0.5 bilion pada 2009)
- Thailand: RM10.0 bilion (Meningkat daripada RM1.9 bilion pada 2009)
- Indonesia: RM9.5 bilion (Meningkat daripada RM1.2 bilion pada 2009)
Mengapa Malaysia Mahu ‘Lari’ Daripada Dollar?
Selama berdekad-dekad, pasaran global terikat dengan sistem konvensional seperti SWIFT yang didominasi oleh USD. Kebergantungan yang terlalu tinggi kepada USD mendedahkan ekonomi Malaysia kepada risiko luar yang besar.
Menurut Bank Negara Malaysia (BNM), usaha mempromosikan transaksi mata wang tempatan ini dilakukan atas beberapa faktor kritikal:
- Mengurangkan Risiko Turun Naik Mata Wang: Nilai USD yang tidak menentu boleh menjejaskan kos import dan eksport negara. Apabila Malaysia menggunakan Ringgit atau Yuan/Baht/Rupiah secara terus, peniaga tidak perlu bimbang dengan penyusutan atau pengukuhan mengejut mata wang Amerika tersebut.
- Menurunkan Kos Transaksi: Sebelum ini, jika syarikat Malaysia ingin membeli barang dari China, Ringgit perlu ditukar kepada USD terlebih dahulu, sebelum ditukar lagi sekali kepada Yuan. Proses dua kali tukaran ini melibatkan caj bank yang tinggi. Kini, perdagangan boleh dibuat secara terus (Direct Settlement).
- Mengukuhkan Ketahanan Finansial Serantau: Langkah ini melindungi ekonomi Asia Tenggara dan rakan dagangnya daripada impak sekatan ekonomi atau krisis kewangan yang berpunca dari barat.
Strategi BNM dan Masa Depan Perdagangan Tanpa Dollar
Pencapaian ini bukanlah berlaku dalam sekelip mata. BNM telah melaksanakan Local Currency Transaction Framework (Rangka Kerja Transaksi Mata Wang Tempatan) bersama Thailand sejak 2016 dan Indonesia sejak 2017. Manakala transaksi terus bersama China pula telah digerakkan sejak tahun 2010 dengan pelantikan Bank of China (Malaysia) sebagai bank penjelasan rasmi.
Bukan itu sahaja, Malaysia juga sedang meneroka teknologi kewangan masa hadapan melalui Mata Wang Digital Bank Pusat (CBDC), termasuk penyertaan aktif dalam Project Dunbar bagi menguji pembayaran rentas sempadan yang lebih pantas tanpa melalui proksi Dollar.
Jadi, adakah Malaysia sudah tidak menggunakan Dollar lagi?
Jawapannya: Malaysia sedang menuju ke arah itu dalam sektor perdagangan antarabangsa. Meskipun Dollar Amerika (USD) belum boleh dihapuskan sepenuhnya dalam ekosistem global, langkah Malaysia mengurangkan kebergantungan dan mencatatkan rekod RM82.1 bilion perdagangan mata wang tempatan membuktikan bahawa Ringgit kini semakin gagah, mandiri, dan tidak lagi perlu sentiasa tunduk di bawah bayang-bayang Dollar.
