Ketegangan geopolitik di Asia Barat terus meningkat, dengan tumpuan kini beralih kepada satu lagi laluan strategik global iaitu Bab el-Mandeb Strait.
Seorang pegawai kanan Iran, Ali Akbar Velayati memberi amaran bahawa selat tersebut berpotensi menjadi sasaran sekiranya Amerika Syarikat mengambil tindakan ketenteraan. Kenyataan ini mencerminkan risiko konflik yang semakin meluas, bukan lagi tertumpu kepada satu kawasan sahaja.
Selat Bab al-Mandeb merupakan laluan sempit yang menghubungkan Teluk Aden ke Laut Merah sebelum bersambung ke Suez Canal. Ia menjadi pintu utama bagi perdagangan antara Eropah dan Asia serta memainkan peranan penting dalam aliran minyak global.
Dengan kelebaran sekitar 20 batu pada titik paling sempit, laluan ini terletak di antara Yaman dan Djibouti. Kedudukannya menjadikannya antara ‘chokepoint’ paling kritikal dalam rantaian bekalan dunia, khususnya bagi penghantaran tenaga.
Amaran Iran ini hadir ketika risiko di Strait of Hormuz masih belum reda. Penasihat kepada kepimpinan tertinggi Iran, Ali Akbar Velayati, menyatakan bahawa kepentingan Bab al-Mandeb kini dilihat setara dengan Hormuz dalam konteks tekanan geopolitik.
Beliau turut memberi isyarat bahawa sebarang tindakan oleh Amerika Syarikat boleh mencetuskan gangguan besar terhadap aliran tenaga dan perdagangan global, sekali gus meningkatkan kebimbangan pasaran terhadap risiko rantaian bekalan.
Dari sudut asas, kepentingan Bab al-Mandeb sangat signifikan. Sekitar 4.1 juta tong minyak melalui laluan ini setiap hari, menjadikannya antara laluan utama bagi eksport tenaga ke Eropah.
Walaupun jumlah ini lebih rendah berbanding Hormuz, gangguan di sini tetap memberi impak besar kerana ia menghubungkan terus kepada pasaran Barat.
Selain itu, laluan ini turut menyokong aliran minyak dari Arab Saudi melalui saluran paip ke Yanbu di Laut Merah sebelum dihantar ke pasaran global. Ini menjadikan Bab al-Mandeb sebagai komponen penting dalam sistem logistik tenaga dunia.
Dari perspektif perdagangan, sekitar 12 peratus perdagangan global melalui laluan ini, terutamanya kapal yang menggunakan Terusan Suez sebagai laluan utama antara Asia dan Eropah. Sebarang gangguan akan memaksa kapal berpatah balik mengelilingi Afrika, meningkatkan kos dan masa penghantaran.
Walaupun Iran tidak mempunyai garis pantai secara langsung di Bab al-Mandeb, pengaruhnya tetap signifikan melalui hubungannya dengan kumpulan Houthi di Yaman.
Kumpulan ini telah menunjukkan keupayaan mengganggu perkapalan di Laut Merah melalui serangan ke atas kapal yang dikaitkan dengan Israel sejak tahun 2023.
Perkembangan terkini menunjukkan kumpulan tersebut terus meningkatkan keupayaan serangan, termasuk penggunaan peluru berpandu terhadap sasaran ketenteraan. Ini menjadikan risiko gangguan di Bab al-Mandeb bukan sekadar ancaman teori, tetapi sesuatu yang berasaskan keupayaan sebenar di lapangan.
Amaran ini turut hadir sejurus selepas Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, sekali lagi mengancam tindakan ketenteraan terhadap Iran jika isu Selat Hormuz tidak diselesaikan.
Pasaran kini berdepan risiko berlapis melibatkan dua laluan utama global. Jika tekanan terus meningkat, gangguan di Bab al-Mandeb berpotensi menjadikan laluan minyak dan perdagangan global semakin terhad, sekali gus meningkatkan volatiliti dalam pasaran tenaga dan kewangan.
